KAMERA KAYITLARINDAN KAZA ANALİZİ

Dr. Zeynel Abidin KAYA

Kamera kayıtlarından kaza analizi, trafik kazasının öncesindeki hareketlerin, çarpışma sırasının ve sonrasının görüntüler üzerinden teknik olarak incelenmesidir. Kayıt elverişliyse araçların yönü, konumu, manevraları ve hızına ilişkin değerlendirme yapılabilir. Ancak bir olayın kamerada görünmesi, her ayrıntının veya kesin hızın belirlenebileceği anlamına gelmez.

Güvenlik kamerası, araç kamerası ya da başka bir cihazdan elde edilen görüntünün değeri; hangi bölgeyi gösterdiğine, kayıt kalitesine, zaman bilgisinin güvenilirliğine ve diğer kaza bulgularıyla uyumuna bağlıdır.

Kamera kaydından hangi sorular yanıtlanabilir?

İnceleme, dosyada yanıt aranan soruya göre planlanır. Görüntünün kapsadığı alan ve süre yeterliyse şu konular araştırılabilir:

Araçların ve yayaların olay öncesindeki hareket yönleri ile birbirlerine göre konumları.

Şerit değiştirme, dönüş, kavşağa giriş ve karşılaşma sırası.

Görüntüde seçilebilen fren lambaları, yavaşlama ve kaçınma manevraları.

Çarpışmanın görülebildiği zaman aralığı, temas bölgesi ve çarpışma sonrası hareketler.

Uygun ölçüm ve zaman verisi varsa belirli bir yol kesimindeki hız aralığı.

Bu bulguların her biri ayrı değerlendirilir. Fren lambasının yanması tek başına frenleme şiddetini, ABS müdahalesini veya sürücünün tehlikeyi fark ettiği anı göstermez. Kadraj dışında kalan bir hareket hakkında da görüntü varmış gibi kesin açıklama yapılamaz.

Her kamera kaydından hız hesaplanabilir mi?

Hayır. Hız hesabı için aracın gerçek dünyada aldığı mesafe ile bu mesafeyi kat ettiği sürenin güvenilir biçimde belirlenmesi gerekir. Görüntüdeki piksel uzaklığı doğrudan metreye çevrilemez; kameranın açısı ve perspektif etkisi dikkate alınmalıdır.

Yol üzerindeki ölçülmüş referanslar, kamera konumu ve araçta izlenen nokta birlikte değerlendirilir. Gece çekimi, bulanıklık, düşük çözünürlük ve aracın başka bir nesnenin arkasında kalması ölçüm belirsizliğini artırabilir. Her dosyaya aynı hata payını eklemek uygun değildir; belirsizlik kullanılan verilere göre açıklanmalıdır.

İki konum arasındaki mesafe-zaman hesabı, o aralığın ortalama hızını verir. Bu değer, ayrıca gösterilmedikçe çarpışma anındaki hız olarak sunulamaz. Yöntem seçimi ve ölçüm belirsizliği konusunda Forensic Science Regulator bildirimi teknik bir başvuru kaynağıdır.

Hız sorusunun diğer olay yeri verileriyle birlikte nasıl ele alındığı, trafik kazalarında hız hesaplama sayfasında açıklanmaktadır.

Kare zamanlaması neden kontrol edilir?

Videonun akıcı görünmesi veya dosya bilgisinde belirli bir kare hızı yazması, her karenin eşit zaman aralığında kaydedildiğini tek başına kanıtlamaz. Değişken kare aralıkları, atlanan ya da tekrarlanan kareler ve dosya dönüştürme işlemleri zaman hesabını etkileyebilir.

Görüntünün üzerindeki tarih-saat yazısı ile dosyanın kare zamanlaması da aynı bilgi değildir. Görünür saatin yanlış ayarlanmış olması, görüntünün hareket sırasını tamamen değersiz kılmaz; ancak farklı kameraları eşleştirmeden önce saat farkları araştırılmalıdır. SWGDE’nin zaman analizi rehberi farklı kayıt sistemlerine tek bir zamanlama yaklaşımının uygulanamayacağını açıklar.

Kamera kayıtlarından kaza analizi nasıl yapılır?

1.     İnceleme sorusu belirlenir. Hız, hareket sırası, çarpışma yeri veya bir rapordaki teknik tespit gibi araştırılacak konu netleştirilir.

2.     Kayıt ve kaynağı değerlendirilir. Dosyanın hangi cihazdan ve nasıl alındığı, olayla ilişkisi, kayıt kapsamı ve mevcut kopyaların niteliği incelenir.

3.     Zaman ve görüntü koşulları kontrol edilir. Kare zamanlaması, çözünürlük, bakış açısı, kesintiler ve görüntüdeki engeller değerlendirilir.

4.     Hareketler ve referanslar incelenir. Araçların izlenebildiği bölümler belirlenir; ölçüme elverişli gerçek mesafeler ve gerekiyorsa olay yeri bilgileri kullanılır.

5.     Sonuçlar diğer bulgularla karşılaştırılır. Tutanak, kroki, araç hasarları ve fiziksel izlerle uyum araştırılır; yöntem, kabuller ve belirsizlikler açıklanır.

Bu süreçte görüntü, kazanın fiziksel oluşumunu açıklayan kaza rekonstrüksiyonu çalışmasının veri kaynaklarından biridir. Video kaydı ile diğer bulgular çelişiyorsa bu çelişkinin nedeni araştırılmalıdır.

Kayıt incelemeye nasıl hazırlanmalı?

Mümkün olduğunda kayıt cihazından alınan özgün dışa aktarım dosyasını, gerekli oynatıcı bilgileriyle birlikte koruyun. Yalnızca telefonla çekilmiş ekran videosunu veya mesajlaşma uygulamasından gönderilmiş kopyayı saklamakla yetinmeyin. Kaydın kimden, ne zaman ve nasıl alındığını not edin; inceleme işlemlerini ayrı bir çalışma kopyasında yürütmek esastır.

Kazadan hemen önceki ve sonraki bölümler, hareketin anlaşılması için önem taşıyabilir. Olayı gösteren parçayı kesip tek kayıt hâline getirmek yerine mevcut tam kaydı koruyun. Bu yaklaşım video delillerinin elde edilmesi ve korunması rehberinde ele alınan özgün kayıt ve çalışma kopyası ayrımıyla uyumludur.

Başvuru için: Mevcut video dosyası, kaza tarihi ve konumu, tutanak ve kroki, olay yeri ve araç fotoğrafları, varsa mevcut raporlar ile yanıt aradığınız teknik soruyu birlikte hazırlayın.

Görüntü incelemesinin teknik ve hukuki sınırları

Parlaklık, kontrast veya görüntü sabitleme gibi işlemler bazı ayrıntıların incelenmesini kolaylaştırabilir. Uygulanan işlemler kayıt altına alınmalı ve sonuç özgün görüntüyle karşılaştırılmalıdır. Büyütme ya da yapay olarak ara kare üretme, kameranın kaydetmediği ayrıntıyı yeni bir ölçüm bulgusu hâline getirmez. Görüntü işleme ile değerlendirme ayrımı SWGDE iyi uygulamalar rehberinde ele alınır.

Görüntülerin teknik yorumu, tek başına nihai kusur veya sorumluluk kararı değildir. Bilirkişilik Kanunu’nun 3/2. maddesi hukuki nitelendirme ve değerlendirmeyi bilirkişinin teknik görevinin dışında tutar. Dosyadaki hukuki değerlendirme ve yargılamada karar mahkemeye aittir.

Kamera verilerinin rapordaki tespitlerle karşılaştırılması uzman görüşü hazırlanması kapsamında ele alınabilir. Teknik soruların dava dosyasında nasıl yapılandırılacağı konusunda avukatlar için uzman görüşü sayfası da bilgi verir. Mevcut belgelerinizle kamera kaydınız için teknik inceleme talebinizi iletebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

WhatsApp üzerinden gönderilen video incelenebilir mi?

Ön değerlendirmeye yardımcı olabilir; ancak sıkıştırma veya dönüştürme görüntü ve zaman bilgisini etkileyebilir. Mümkünse kayıt cihazından alınan özgün dosya da temin edilmelidir.

Kamera saatinin yanlış olması kaydı kullanılamaz yapar mı?

Tek başına yapmaz. Saat farkı, olayın eşleştirilmesi ve kareler arasındaki zaman bilgisi ayrı incelenir. Yanlış görünen saatten hareketle otomatik olarak hatalı hız hesabı yapılmaz.

Tek bir ekran görüntüsünden hız bulunabilir mi?

Tek başına sıradan bir ekran görüntüsü mesafe-zaman ilişkisi kurmaya yetmez. Hız değerlendirmesinde zaman aralığı bilinen hareket verisi ve uygun mesafe bilgisi gerekir.

Bulanık görüntüden her ayrıntı netleştirilebilir mi?

Hayır. İşleme bazı ayrıntıların görülmesini kolaylaştırabilir; fakat kayıtta bulunmayan bilgiyi güvenilir biçimde geri getirme garantisi vermez.

Kamera kaydı kusuru kesin olarak belirler mi?

Hayır. Görüntü, hareketlerin ve olay sırasının açıklanmasına katkı sağlar. Kusura ilişkin değerlendirmede diğer deliller ve olayın hukuki yönü de dikkate alınır.